Ochrona migrujących płazów „Akcja Żaba”

W skali świata płazy, to najbardziej zagrożona wyginięciem grupa zwierząt. Zmniejszanie się ich liczebności obserwuje się zarówno w skali Europy, jak i w Polsce. Choć nie wszystkie polskie gatunki płazów są zależne od wody w ciągu całego swojego życia, dla wszystkich woda jest środowiskiem rozrodu – kluczowym do przedłużenia gatunku.

Do najważniejszych przyczyn zanikania płazów należą: niszczenie ich siedlisk (miejsc rozrodu, żerowania i hibernacji czy korytarzy migracyjnych), zanieczyszczenie wód i lądowego środowiska przyrodniczego środkami chemicznymi, zmiany klimatu (zwłaszcza zaś będące ich skutkiem długotrwałe susze) oraz rozprzestrzenianie się (często za pośrednictwem ludzi) patogenów. Najbardziej drastyczna jest masowa śmiertelność płazów na drogach, szczególnie w czasie wiosennej i jesiennej migracji do i z miejsc rozrodu. Wraz z nadejściem wiosny płazy udają się do zbiorników wodnych w celu odbycia godów i złożenia skrzeku. Szlak ich wędrówki często przecinają drogi, które stanowią niebezpieczną barierę migracyjną. Nawet jeśli ruch samochodowy jest niewielki, droga ta może pozbawić życia połowę płazów, próbujących dotrzeć do wody. Jest to bardzo poważne zagrożenie dla przetrwania lokalnej populacji.

Akcja Żaba to realizowane od 2015 r. na terenie Parku Krajobrazowego Dolina działanie, którego podstawą jest ścisła współpraca z lokalnymi szkołami i innymi instytucjami. Projekt obejmuje dwie drogi działania: edukację i uwrażliwianie na problem lokalnej społeczności oraz czynną ochronę płazów w terenie. Ochrona ta polega na corocznej budowie tymczasowych barier (ogrodzeń) ochronno-naprowadzających, zlokalizowanych na trasie wiosennej migracji płazów z miejsc zimowania do zbiorników wodnych. Bariery te wykonywane są tak, aby uniemożliwić osobnikom wejście na jezdnię, co z dużym prawdopodobieństwem wiąże się ze śmiertelnością. Wzdłuż ogrodzeń (od strony najścia) wykopywane są odpowiednie otwory  do których płazy wpadają i są codziennie wydobywane oraz przenoszone bezpiecznie przez drogę – do stawów.

W ramach działań oświatowych, wczesną wiosną każdego roku nasi edukatorzy ruszają do szkół partnerskich projektu i prowadzą zajęcia oraz warsztaty dla zaangażowanych w Akcję uczniów-wolontariuszy. Podczas zajęć dzieci uczą się rozpoznawania poszczególnych gatunków, zgłębiają wiedzę o roli płazów w ekosystemach i poznają metody ich czynnej ochrony.

Pod opieką swoich nauczycieli wolontariusze codziennie monitorują tymczasowe ogrodzenia, bezpiecznie przenosząc płazy do stawów. Jest to wyjątkowy moment stwarzający sposobność bezpośredniego kontaktu uczniów z przedstawicielami większości gatunków rodzimej batrachofauny – żab, traszek, ropuch, grzebiuszek, kumaków i rzekotek.   Zaangażowanie wolontariuszy i opiekunów biorących udział w akcji pozwala uratować od śmierci na drogach dziesiatki tysięcy osobników płazów.